سامانيان كه در بزرگداشت و حمايت از نويسندگان و شاعران و دانشوران ، از رقيبان خود ، بويهيان ، دست كم نداشتند ، اهتمامى بيشتر در گسترش زبان فارسى به كار مىداشتند . البته اين همه سبب عدم توجه سامانيان به گويندگان و نويسندگان تازى زبان نبود ، چنان كه يتيمة الدهر ، اثر پرآوازهء ثعالبى ، خاصّه بخش پايانى آن كه به شاعران خراسان و ما وراء النهر اختصاص يافته ، در برگيرندهء نامهاى فراوانى است كه به روزگار آنان به تازى شعر گفته اند . ثعالبى خود مىگويد : « بخارا در عصر سامانيان آشيان جلال و كعبهء فرمانروايى و مجمع افراد برجستهء زمان بوده است » . نكته اى كه ابو على سينا در سرگذشت خود مىنويسد نشانگر توجهى است كه به دانش و كتاب مبذول مىشد . بو على به روزگار نوح بن منصور سامانى از كتابخانهء آنان برخوردارى يافته بوده است . وى مىنويسد : به سرايى اندر شدم كه خانه هاى بسيار داشت و در هر خانه اى صندوقهاى كتاب بر روى هم انباشته بود . يك خانه از آن كتابهاى تازى و شعر ، در ديگرى فقه ، و بدين گونه در هر خانه اى كتابهاى هر دانشى . پس به فهرست كتابهاى اوايل نگريستم و آنچه بدان نياز داشتم خواستم ، و كتابهايى يافتم كه نام آنها به بسيارى از مردم نرسيده بود و من هم پيش از آن نديده بودم و پس از آن هم نديدم . پس اين كتابها را خواندم و از آنها سودها بردم و اندازهء هر مردى را در دانش وى شناختم . . . ابن حوقل كه ما وراء النهر را به دوران اميرى منصور بن نوح ديده است ، مىنويسد : در سراسر مشرق حكومت آل سامان استوارتر و عده شان و ساز و برگشان كاملتر و منظمتر ، و عطاياشان وافرتر و جيرهء سربازانشان فراوانتر و بيستگانىشان مداومتر است . با آنكه جبايتها و خراجها و اموالشان در خزانه ها كمتر است . ويژگى عمدهء شيوهء زندگى در ما وراء النهر بر سيادت اشراف زميندار استوار بود كه دهگان يا دهقان خوانده مىشدند . دهگانان خود را نگهبان معارف و مواريث فرهنگى مىدانستند .